Geweldloos communiceren is een populair begrip geworden en er worden van allerlei cursussen in gegeven. Maar wat is geweldloosheid eigenlijk? Om die vraag te kunnen beantwoorden is het eerst nodig om te definiëren wat geweld is. Het is mijn ervaring dat de reikwijdte van wat geweld is en daarmee ook van wat geweldloosheid is veel groter is dan meestal gedacht wordt.

 

Wat is geweld?

Wikipedia vermeldt het volgende over geweld[1]:

Geweld wordt wel gedefinieerd als een kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen of zaken. Hoewel men bijvoorbeeld ook wel spreekt over natuurgeweld, gaat het meestal om een doelbewuste actie van een of meer personen, al of niet met gevechtswapens of andere hulpmiddelen.

Bepaalde vormen van geweld zijn sociaal en juridisch gesanctioneerd. Onder meer de politie mag onder bepaalde voorwaarden geweld toepassen. Ook mag bijvoorbeeld (onder voorwaarden) door of namens de eigenaar geweld toegepast worden op een object, bijvoorbeeld om het te slopen.

Daarnaast zijn er geweldsmisdrijven, bijvoorbeeld mishandeling en moordBedreiging betreft vaak dreigen met geweld.

Geweld kan verwonding of schade bij mensen, dieren, of voorwerpen veroorzaken of bedoeld zijn om die te veroorzaken.

Geweld wordt vaak geassocieerd met agressie. Er zijn hoofdzakelijk twee soorten geweld: willekeurig geweld, dat kleinschalige, willekeurige handelingen zijn, en gecoördineerd geweld, dat acties beschrijft die gesanctioneerd worden, uitgevoerd of door groepen, zoals politieoptredenoorlog en terrorisme.

Het geweld kan unilateraal zijn, terwijl een vechtreactie minstens verdediging impliceert.

(Wikipedia)

Wat valt hierbij op?

Hierbij vallen een aantal dingen op:

  • ‘een kracht van meer dan geringe betekenis’ betekent dat er niet een onderscheid wordt gemaakt tussen geweld en geweldloosheid, maar dat het gezien wordt als een glijdende schaal waarbij er ergens een niet duidelijk omschreven (i.e. ‘van meer dan geringe betekenis’) kantelpunt is waarboven het als geweld wordt gezien en waaronder het niet als geweld wordt gezien
  • geweld kan gericht zijn tegen levende wezen en ook tegen niet-levende dingen (i.e. ‘personen of zaken; )
  • interessant is dat ook ‘dreigen met geweld’ genoemd wordt; geweld is dus niet alleen fysiek geweld, maar ook het dreigen zelf zou je als geweld kunnen zien; ik zou dat psychisch geweld willen noemen
  • ‘een vechtreactie impliceert minstens verdediging’; hier kom ik verderop nog op terug.

Ik heb gemerkt dat geweld veel verder gaat dan de gebruikelijke definities en ik zou geweld dan ook als volgt willen definiëren:

“geweld is elke vorm van denken, voelen en doen die ten koste gaat van iets of iemand anders”.

Wat mij betreft is er dus geen onderscheid tussen fysiek geweld en psychisch geweld. Geweld is elke vorm van aanval, dus ook negatieve gedachten en emoties. Verdediging impliceert aanval en houdt zo mede het geweldspatroon in stand.

Daarnaast kan er nog een onderscheid gemaakt worden tussen:

  • actief geweld en
  • passief geweld.

Passief geweld of passieve agressiviteit[2] wordt vaak onderschat. In mijn optiek kan passief geweld net zo destructief zijn als actief geweld, of misschien nog wel meer. Negatieve gedachten en emoties zijn mijns inziens vormen van passief geweld.

Om geweld te begrijpen is het nodig om de oorsprong er van te begrijpen; waar komt geweld überhaupt vandaan. Mijns inziens is geweld inherent aan de huidige staat van evolutie van de mensheid (als ik me even tot de mensheid beperk).

 Het ego

Het ego is grotendeels een overlevingsmechanisme. Dat overleven is ontstaan op het moment dat we zijn gaan geloven dat we unieke en op zichzelf staande wezens zijn, los van anderen. In Bijbelse termen: de val uit het Paradijs. Door de wereld te verdelen in ik en niet-ik hebben we voor onszelf de mogelijkheid gecreëerd om dingen buiten onszelf te leggen. Het overleven is per definitie ten opzichte van een als vijandelijk ervaren buitenwereld (niet-ik). Overleven betekent dat je zorgt dat je de middelen tot je beschikking krijgt om verder te kunnen leven. Overleven gaat uit van het principe van schaarste of tekort, een concept dat in het Eenheidsbewustzijn (het Paradijs) helemaal niet bestaat. Daaruit volgt de volgende conclusie:

 “overleven gaat per definitie ten koste van anderen.”

Met de geboorte van het ego is ook geweld geboren.

Overleven en geweld

Geweld is een manier om te krijgen wat jij nodig denkt te hebben en waarvan je denkt dat het niet vrijelijk en overvloedig beschikbaar is. Overleven en geweld gaan hand in hand, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zolang we een ego hebben, zolang we denken een afgescheiden ik te zijn, zullen we met anderen blijven vechten om de schaarse hulpbronnen. Niet alleen fysiek, maar ook emotioneel, mentaal en energetisch. Een negatieve gedachte is in feite al een vorm van geweld.

Als iets zo subtiels als een negatieve gedachte al een vorm van geweld is, hoe is het dan mogelijk om geweldloos te leven? Dat is inderdaad heel erg lastig en misschien ook wel niet realistisch. Het is echter geen reden om niet te trachten om zoveel mogelijk vanuit geweldloosheid te leven.

SoulNature - geweldloosheidGeweldloosheid

Wikipedia omschrijft geweldloosheid als volgt:

Geweldloosheid is een ideologie over moraal, macht en conflicten die het gebruik van geweld verwerpt bij acties om sociale of politieke doelen te bereiken. Hoewel de term geweldloosheid dikwijls gebruikt wordt als synoniem van pacifisme, heeft hij toch zijn eigen betekenis gekregen sinds de tweede helft van de 20e eeuw.

Als techniek voor de sociale strijd is geweldloosheid het meest geassocieerd met de campagne voor Indiase onafhankelijkheid geleid door Mahatma Gandhi, en de strijd voor burgerrechten voor Afro-Amerikanen geleid door Martin Luther King. Mahatma Gandhi was een grote inspiratie voor de veertiende dalai lama Tenzin Gyatso die de strijd voor autonomie in Tibet eveneens geweldloos voert. Ook de geweldloze Zingende revolutie (1988-1991), waardoor de Baltische staten hun onafhankelijkheid herkregen, was door Gandhi geïnspireerd.

(Wikepedia)[3]

 Hier wordt geweldloosheid dus gezien als een sociaal of politiek instrument. Dat is mijns inziens een te beperkte kijk op het begrip geweldloosheid en daarmee ook op wat geweld nou eigenlijk is.

 Over de oorsprong van geweldloosheid voegt Wikipedia daar nog aan toe:

  • Jezusmoedigde iedereen aan om “zijn vijand lief te hebben als zichzelf” in de Bergrede.[4]
  • Het taoïstischconcept van wu wei of “niet-handelen”, eveneens aanwezig in aikido.
  • Het boeddhistischprincipe metta.
  • Ahimsaof “geweldvrijheid”, een concept aanwezig in jaïnisme, boeddhisme, hindoeïsme en sikhisme.

(Wikipedia)

 Deze oorsprongen van het begrip geweldloosheid benaderen de waarheid veel beter dan de eerdere omschrijving op Wikipedia. Of het helemaal de waarheid is, weet ik niet; het hangt, denk ik, af van je interpretatie.

SoulNature - geweldloosheidGeweldloos leven

Om geweldloos te kunnen leven is het nodig om het idee van afgescheidenheid, en in het verlengde daarvan van armoede of schaarste en vechten om te overleven, los te laten. Je kunt alleen geweldloos leven als je jezelf als heel en compleet ervaart. Oftewel, dat je ervaart dat alles in jou aanwezig is en je het dus niet in de buitenwereld hoeft te zoeken.

Zoals ik het zelf ervaar valt de behoefte om iets te bevechten, ongeacht of dat fysiek, emotioneel, mentaal of energetisch is, vanzelf weg op het moment dat ik Een ben met meZelf. Niet alleen elke vorm van aanval valt weg, maar ook elke behoefte aan verdediging. Dat het mogelijk is om dit in momenten te ervaren kan ik vanuit eigen ervaring zeggen; om het tot een continue staat van zijn te maken is een ander verhaal.

Geweldloosheid zou ik als volgt willen omschrijven:

“geweldloosheid is het ontbreken van de behoefte om aan te vallen of te verdedigen, omdat je je Heelheid ervaart.”

Als je jezelf realiseert voor wie en wat je werkelijk bent, dan valt de behoefte aan aanval en/of verdediging vanzelf weg; je hoeft er eigenlijk niets voor te doen, het valt vanzelf weg.

SoulNature - geweldloosheidHoe tot geweldloosheid te komen?

Geweldloos zijn vanuit een mentale visie werkt mijns inziens niet, hooguit tijdelijk; hoe nobel dit streven ook is. Het is geen reden om niet deze specifieke levensvisie te volgen en het kan goede resultaten opleveren. Om daadwerkelijk geweldloos te leven is het mijns inziens nodig om ego-loos te worden, oftewel om jezelf niet meer als een afgescheiden ik te ervaren. De twee geëigende wegen daartoe zijn:

  • schaduwwerk en
  • Lichtwerk.

 Schaduwwerk is het onder ogen komen van je verdringingen en onderbewuste drijfveren. Schaduwwerk richt zich op het onder ogen komen van je ego, van je overlevingsmechanismen, en alle ‘spelletjes’ die daar uit voort komen en op die manier de illusie ervan doorzien.

 Lichtwerk is het voorbij gaan aan het ego naar de ego-loze werkelijkheid; Lichtwerk is meditatie in z’n vele verschillende vormen, en in het verlengde daarvan dingen als non-dualiteit en mindfulness.

Light and shadow

In mijn optiek is het het beste als je zowel schaduwwerk als Lichtwerk doet, dan wel een kruisbestuiving daarvan. Hoe meer je jeZelf bent hoe meer de behoefte aan geweld, oftewel aan aanval en/of verdediging, weg valt. Het is bijzonder om dat wegvallen te ervaren.

Als jij jezelf als Heel en Compleet ervaart, als je ervaart dat alles in jou is, wat valt er dan nog te vechten? Alles is er immers. Je zou dit de staat van Verlichting kunnen noemen. Dat is het omgekeerde van de staat van afgescheidenheid. Zolang je je met je ego identificeert, oftewel zolang je jezelf als iemand ervaart, kun je niet volledig geweldloos leven. Je kunt er echter wel naar streven. Ego-loosheid ontstaat door beoefening van schaduwwerk en/of Lichtwerk. Je hebt op de een of andere manier de ego-loze staat te bereiken om geweldloos te kunnen leven. Zolang er nog enige identificatie is met het ego, en het is maar de vraag of ego-loosheid op aarde überhaupt mogelijk is, ben je vatbaar voor geweld. Gezien de huidige evolutionaire staat van de mensheid zullen we met die vatbaarheid moeten leven en dat is oké. De keuzevrijheid die we hebben is of we het als deel van levenspad zien om de identificatie met het ego los te laten en de ego-laagjes te ontmantelen. Op het moment dat je je niet meer identificeert met het ego, ben je vrij. Je kunt het ego dan benutten waar nodig, maar je bent het ego niet meer. Die weg is zeker haalbaar en daarmee verschuif je vanzelf steeds meer richting de geweldloosheid, want alleen het ego heeft, vanuit zijn overlevingsdrang, behoefte aan geweld. Ervaar je Zelf voor wie en wat je werkelijk bent en de behoefte verdwijnt. Dat is geweldloosheid: vrij zijn van de behoefte aan aanval, verdediging, overleven.

[1] https://nl.wikipedia.org/wiki/Geweld

[2] Helaas wordt de term passief-agressief in de DSM-V (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, het wereldwijde referentiehandboek voor de psychiatrie) niet meer gehanteerd; deze term beschrijft nou juist zo goed wat hier werkelijk aan de hand is.

[3] Wat mij betreft mag hier de naam van Nelson Mandela ook aan worden toegevoegd.

[4] Zie ook Lucas 6:29: ‘Slaat iemand je op de want, houd hem ook de andere voor; pakt iemand je mantel af, verhinder hem ook het hemd niet!

Wil je meer blogs ontvangen?

Klik dan op onderstaande link en je krijgt een mail zo gauw er een nieuwe blog is gepost.

Hoe waardevol is dit?

Als je dit artikel waardevol vindt, deel het dan op je tijdlijn, tag andere personen en/of stuur het door naar mensen die je kent en die hier baat bij zouden kunnen hebben. Gun het hen dat ze hun eerste stappen naar een gezondere levensstijl mogen maken.

Wat ga jij doen met deze inzichten?

Welk inzicht vind je het meest nuttig? En ga jij de deur openen voor jouw Ware Zelf? Deel het hieronder in het commentaarvak en/of laat een reactie achter Facebook.

Pin It on Pinterest

Share This