Dit artikel is eerder gepubliceerd in Religie & Mystiek, 2001

 

Tussen mens en dier

Was macht ein Mann, der zwischen Mensch und Tier nicht unterscheiden kan, was

 Was macht die Frau, was macht die Frau, die zwischen Tier und Mann icht unterscheiden kann

 Was tust du, wast fühlst du, was bist du, doch nur ein Tier”

(citaat: Rammstein – ‘Tier’, van de CD Sehnsucht)

Een paar citaten, twee coupletjes en het refrein, van Rammstein’s Tier. Of het zo bedoeld is betwijfel ik, maar er zit een kern van waarheid in bovenstaande woorden: een mens is vaak niet te onderscheiden van een dier. Dat is ook niet zo vreemd, want het fysieke lichaam van de mens is m.i. dierlijk. Is een mens dan niets anders dan een dier dat toevallig rechtop loopt, zoals een aantal wetenschappelijke en ook levensbeschouwelijke stromingen ons willen doen geloven? Driewerf nee. Het verschil tussen mens en dier heet ‘bewustzijn’.

bewustzijnsontwikkelingBewustzijnsontwikkeling

Een stuk steen heeft niet bar veel bewustzijn. Een steen groeit niet, neemt geen voedsel tot zich en scheidt niets uit. Een steen voelt niets.

Een plant heeft al wat meer bewustzijn. Een plant groeit en bloeit. Een plant neemt water en lucht tot zich. Een plant kan ziek worden en sterven. Sommigen beweren zelfs dat planten pijn kunnen voelen.

Een dier heeft weer een beetje meer bewustzijn. Behalve alles wat een plant kan, kan een dier ook nog voelen. Pijn, angst, honger. Elementaire gevoelens, overlevingsinstinct. Misschien kunnen sommige dieren zelfs wel intuïtief dingen aanvoelen. En misschien hebben sommige diersoorten wel een soort van rudimentair denken ontwikkeld. Van dolfijnen en ook van varkens is bekend dat ze ‘intelligente’ dieren zijn.

De mens is zich nog wat meer bewust van wat er zich om hem of haar heen afspeelt. Behalve alles wat dieren kunnen, kunnen mensen ook denken.

Hetgeen ik in voorgaande alinea beschreven heb, heeft wel wat weg van een evolutionair plaatje. Evolutionair qua bewustzijnsontwikkeling:

  • mineralen, eiwitten en aminozuren, cellen, organen en weefsels, complexe structuren.
  • fysiek bewustzijn (mineralen), fysiek en fysiek-etherisch bewustzijn (planten), fysiek, fysiek-etherisch en astraal bewustzijn (dieren), fysiek, fysiek-etherisch, astraal en mentaal bewustzijn (mensen).

Ik weet niet of het plaatje helemaal klopt zo, maar de tendens lijkt me wel duidelijk. En Boeddhisch, Nirvanisch, Paranirvanisch en Mahaparanirvanisch bewustzijn dan? Een mens heeft er tot op zekere hoogte toegang toe, maar om boven het Nirvanische niveau uit te stijgen zal ook de mensheid een verdere ontwikkelingsstap moeten doormaken tot de super-mensheid.

Mens en dier

Een van de gebezigde theorieën over het ontstaan van de mensheid is dat de mens, bij gebrek aan beter en na te zijn neergedaald van het causale naar het mentale en het astrale niveau, een dierlijk fysiek lichaam aangemeten kreeg door de Schepper, de demiurg. Gezien de grote gelijkenis tussen mens en dier, met name de aap, lijkt mij dit niet zo’n onlogische gedachte. Het zou veel van het menselijke gedrag, dat regelmatig nogal dierlijke trekjes vertoont, verklaren.

Het structurele model van Sigmund Freud weet ons te melden dat we een Es, Ich en ÜberIch hebben, waarbij het Es staat voor de natuurlijke, dierlijke driften, het ÜberIch voor de geboden en verboden en voor het ideale zelfbeeld en het Ich daartussen in zit als regulerende instantie tussen Es, ÜberIch en de buitenwereld. Het Es is dus het grote stuk dierlijke energie in ons, ons dierlijke lichaam in feite. Het ÜberIch is meer de overgeërfde cultuur die van generatie op generatie wordt doorgegeven.

Dat wij mensen dus zoveel ‘last’ hebben van onze dierlijke lusten is niet zo raar. Ons fysieke lichaam is simpelweg een dierlijke lichaam, met inbegrip van het dierlijke overlevingsinstinct. Het instinct dat ons pijn doet vermijden, onze sexuele lusten opwekt, onze territoriumdrift, etcetera. Laat ons genieten van dit dierlijke stuk in ons. Maar er is meer. Een mens is geen dier. Een mens is een dier met iets extra’s. De mens is de volgende evolutionaire stap na het dier.

evolutieEvolutie

Hoe lang bestaat het dierenrijk al niet? Tientallen of honderden miljoenen jaren. Hoe lang bestaat de mens?  Een paar tienduizenden jaren, als ik me niet vergis. Als je de voorlopers van de homo sapiens meetelt kom je misschien tot enkele honderdduizenden of enkele miljoenen jaren. In ieder geval een fractie van de tijd dat er dieren op aarde zijn om nog maar te zwijgen over hoe lang het plantenrijk al meegaat en de aarde op zich, de stoffelijke materie, al bestaat. In feite is de mens als soort nog in de beginjaren van haar ontwikkeling. Niet vreemd dus dat we nog zo vaak geregeerd worden door ons dierlijke instinct. De vele oorlogen, niet meer dan ontzettend infantiele opgeblazenheid, seksueel misbruik, bestiale macht gecombineerd met puur dierlijke paringsdrift, de onderlinge rivaliteit, het altijd maar groter, beter en meer willen en ga zo maar door. Wat is hier menselijk aan? Niets. Het is puur dierlijk gedrag. Feitelijk is het gedrag dat niet waardig is om menselijk genoemd te worden. Iemand die waarlijk mens wil zijn en geen dier, neemt de verantwoordelijkheid daarvoor. Die neemt de verantwoordelijkheid voor zijn of haar eigen leven en voor het leven dat van hem of haar afhankelijk is. In menselijke termen noemen we dit volwassen worden. Iemand die zich verschuilt achter zijn dierlijke neigingen is geestelijk onvolwassen. Gezien het nog prille bestaan van de mensheid zijn we grotendeels misschien ook nog niet in staat de volledige verantwoordelijkheid voor onszelf en onze daden te dragen. Een dier denkt niet, een dier handelt. Het hoort echter wel ons streven te zijn om ons verantwoordelijk te gedragen, om te willen groeien in het mens worden, om te kunnen kijken naar je eigen dierlijke gedrag en dat op zij te zetten als dat wenselijk is (hetgeen iets anders is dan het onderdrukken). De mens heeft door zijn mentale lichaam de mogelijkheid te begrijpen wat hij doet en kan de keuze maken tussen menselijk en dierlijk gedrag. Het instinct, het dierlijke overlevingsmechanisme, de sterkste wint, survival of the fittest, the law of the jungle, het is en blijft een keuze. Dit is het dierlijke stuk in ons en daar kunnen we aan vast blijven houden als zijnde de waarheid, maar dan hoeven we onszelf ook niet meer op de borst te slaan dat we mens zijn en boven de dieren staan. Een mensheid die daadwerkelijk de verantwoording wil en kan nemen, gaat niet met de aarde en al haar bewoners om zoals wij doen. Volgens de Bijbel is de mensheid aangesteld als heerser over de dieren, maar een goede heerser pleegt geen roofbouw. De manier waarop wij met vee omgaan kun je niet eens beestachtig noemen, want beesten doen zulke dingen niet. De manier waarop de oceanen vervuild worden en het regenwoud gekapt (tezamen de longen van de aarde) is als een kettingroker die zichzelf willens en wetens longkanker bezorgt. Kinderen van circa 2 jaar oud zijn nog niet in staat om echt samen te spelen, want alles is van “ikke”.  De economische ratrace is niet anders en geeft daarmee misschien wel aan hoever de mensheid is in zijn ontwikkeling: nog in de peuterfase. Dat is oke, het kost tijd om te groeien, op deze schaal zelfs veel tijd. Het enige wat wij als mensen kunnen doen is ons bewustzijn verruimen. Onze mind gebruiken om te begrijpen wat we aan het doen zijn, de patronen van ons handelen te doorzien en vanuit ons Volwassen stuk (ook kinderen hebben een Volwassen stuk) te kiezen wat we daar mee doen. Dit geldt zowel voor ieder van ons individueel als voor bevolkingsgroepen, nationaliteiten, continenten, rassen en de mensheid als geheel.

Durf mens te zijn!

Wil je op de hoogte gehouden worden van nieuwe blogs?

Klik dan op onderstaande link (daarmee geef je toestemming dat deze gegevens worden opgeslagen).

Publicaties

Dit artikel is eerder gepubliceerd in een vakblad of e-zine. De categorie ‘publicaties in vakbladen en e-zines’ vormt een historisch archief en is ook zo bedoeld. De inhoud weerspiegelt waar ik toen stond (zie blad en datum bovenaan het artikel) en het hoeft niet noodzakelijk mijn huidige visie te weerspiegelen. Ik ben sindsdien immers ook weer een stuk verder in mijn ontwikkeling.

 

Pin It on Pinterest

Share This