Online masterclass: ‘De Weg tot Zelfbevrijding’

Module 4:

De Val uit het Paradijs – deel 3: aanpassing

Welkom bij module 4 van de online masterclass ‘De Weg tot Zelfbevrijding‘.

Module 4 is de derde module van het blok De Val uit het Paradijs.

In het blok De Val uit het Paradijs bekijken we vanuit verschillende invalshoeken hoe jij bent vergeten wie je werkelijk bent en hoe je bent gaan geloven in wat je niet bent. Met andere woorden, we bekijken hoe gedachten- en gedragspatronen en emotionele blokkades zijn ontstaan en hoe deze je leven tot op de dag van vandaag regeren.

In deze derde module van dit blok bekijken we hoe je je bent gaan aanpassen aan je gezin van herkomst (dezelfde principes gelden ook voor gezinsvervangende situaties), wat je dat gegeven heeft en wat het je gekost heeft.

 

Enjoy!

SoulNature psychosociale therapie Almere en AmsterdamDeze module bevat:

  • Intentie zetting
  • Een video-uitleg
  • Een schriftelijke toelichting
  • Formulieren met inquiry-vragen
  • Thuiswerk
  • Genogram
  • Links naar bijpassende artikelen
  • Sharing

Klik op de tab om naar het desbetreffende onderdeel te gaan.

mediterenWat is jouw intentie voor deze module? En hoe relateert deze intentie aan de intentie voor de hele masterclass?

Intentie zetten

Neem een ontspannen houding aan en haal 3x diep adem, in door je neus en uit door je mond. Op je uitademing laat je alles los wat je NU niet nodig hebt (gedachten, emoties, fysieke signalen) en je laat je lichaam ontspannen.

Ga met je aandacht naar je hart en vraag jezelf: “wat is het allerbelangrijkste wat ik deze module mag bereiken?’ of “wat is het allerbelangrijkste wat mag gebeuren?” of “wat is mijn allerdiepste wens?”

Laat het antwoord niet uit je hoofd komen, maar uit je hart (of een andere plek in je lijf). Met andere woorden: bedenk niet wat jouw intentie is, maar laat de intentie zich ontvouwen. Dat kan zijn in de vorm van een gevoel, een beeld, een woord, een fysieke gewaarwording, een herinnering. Dit antwoord kun je vervolgens verwoorden tot een intentie, waarbij je checkt of de woorden goed voelen.

Deel jouw intentie in de ‘De Weg tot Zelfbevrijding (masterclass)’ Facebook groep.

In deze video leg ik uit hoe je bent gevormd door de maneir van omgaan met elkaar binnen je gezin van herkomst.

SoulNature psychosociale therapie Almere en AmsterdamJe gezin van herkomst

SoulNature psychosociale therapie Almere en Amsterdam

Afbeelding 4-1: het gezin van herkomst

De meeste van ons zijn opgegroeid in een gezin; dat kan je ouderlijk huis zijn, of een éénoudergezin of samengesteld gezin. Sommigen van ons zijn opgegroeid in gezinsvervangende situaties, zoals een pleeggezin of een pleeghuis of internaat. Voor het gemak spreek ik hier over je gezin van herkomst, maar dezelfde principes kun je ook toepassen op gezinsvervangende situaties.

In je gezin van herkomst heerste een bepaalde manier van omgaan met elkaar. Als kind kwam je binnen in dit gezin en je was volledig van hen afhankelijk. Puur vanuit overleving ben je je gaan aanpassen aan de manier van omgang die er heerste in je gezin van herkomst. Hoe doe je dat?

“Het gedrag dat gewenst was ben je gaan versterken, het gedrag dat niet gewenst was ben je gaan onderdrukken.”

Overleven

Toen we nog in clans over de steppe trokken, was het van levensbelang om te zorgen dat je er bij hoorde; viel je buiten de clan dan ging je onherroepelijk dood, in je eentje kon je niet overleven in de wildernis. In de astrologie wordt dit gerepresenteerd door de planeet Venus: Venus representeert de energie die de boel bij elkaar houdt, die saamhorigheid creeert en in stand houdt en die mensen binnen een groep met elkaar verbindt. De planeet Mars representeert juist de tegenovergestelde beweging: om binnen die gemeenschap je eigen plek in te nemen, je te doen gelden. Jezelf doen gelden is potentieel gevaarlijk voor het bij elkaar blijven van de groep en Venus en Mars zijn dan ook natuurlijke tegenpolen, die tot op zekere hoogte met elkaar op gespannen voet staan.

De prijs van aanpassing

Wat je verdient door je aan te passen aan de heesende mores is dat je er bij hoort; wat voor je overleving van belang is; wat je ermee kwijt raakt is een deel van je eigenheid. Aanpassing heeft altijd een prijs. Als kind had je echter geen keus; je was voor je overleving immers afhankelijk van je gezin van herkomst. En in breder perspectief het dorp of de stad waar je vandaan komt, de streek, het land, de cultuur (dit alles wordt in de astrologie gerepresenteerd door het 4e huis).

Kinderen zijn heel gevoelig voor de dynamiek in een gezin, ze voelen haarfijn aan wat hun plek is en wat er van hen verwacht wordt. Ze zoomen als het ware in op het groepsveld, de groepsenergie, waarin ieder z’n eigen unieke plek heeft. Het opstellingenwerk (familie-opstellingen) kent niet veel regels; één van die weinige regels is dat er een bepaalde natuurlijke volgorde or rangorde heerst binnen een gezin. Zo is er een verschil in rangorde tussen ouders en kinderen en hebben ook de kinderen onderling een rangorde, gebaseerd op ancieniteit, oftewel wie het er langst in het gezin is (dus qua leeftijd van oudste naar de jongste).

De lege plek invullen

Waar deze natuurlijke rangorde geweld wordt aangedaan, ontstaan dan ook onherroepelijk problemen. Dat zie je bijvoorbeeld als één van de kinderen de rol van één van de ouders moet overnemen omdat die ouder, om wat voor reden dan ook, (geestelijk) niet beschikbaar is; oudste dochters die het gezin moeten runnen, ouders die ondernemers zijn en weinig tijd voor hun gezin hebben, de oudste jongen die de man in het gezin moet worden als vader weg valt, een ouder die kampt met psychische of psychiatrische problemen en de kinderen die dat opvangen. Ook als er een ‘probleemkind’ in een gezin is en dus een zekere mate van uitzonderingspositie krijgt, zie je dat dit zich wreekt bij de andere kinderen, die óf zich gaan terug trekken (‘papa en mama hebben het al zo moeilijk’) of zich juist heel sterk gaan doen gelden om zo de aandacht op te eisen (en zo een tweede ‘probleemkind’ kunnen worden). Ook als er om vroeg overleden kinderen niet voldoende gerouwd wordt, heeft dit vaak een groot effect op de andere kinderen; het eerstvolgende kind dat geboren wordt moet vaak de lege plek opvullen en kan dus niet zichzelf zijn. Een ‘probleemkind’ is vaak overigens ook een vorm van lege plek invullen; het is dan ook maar de vraag in hoeverre een ‘probleemkind’ zelf het probleem is, of dat het een verstrikking in het gezin weer geeft.

Homeostase

Een gezin is een systeem. Alle systemen doen eigenlijk hetzelfde, ongeacht of het om een verwarmingssysteem gaat, een biologisch systeem, een psychisch systeem of een sociaal systeem. Systemen hebben één doel en dat is om het huidige evenwicht in stand te houden; dat evenwicht wordt homeostase genoemd. Een homeostase is een ‘veilig gebied’, een bepaalde marge waarbinnen een systeem kan opereren. Om de vergelijking te maken met een biologisch systeem: je lichaamstemperatuur is niet constant, het heeft een gemiddelde temperatuur en kan een paar graden naar beneden en naar boven afwijken zonder dat dat schadelijke gevolgen heeft.

Systemen kunnen dus maar één ding en dat is het bestaande evenwicht in stand houden; en daar systemen dan ook heel goed in. Wat systemen niet kunnen is beoordelen of een bestaand evenwicht wel zo gezond is; die intelligentie heeft het systeem niet. Daarvoor is een intelligentie nodig die het systeem overstijgt.

Dit instand houden van de homeostase geldt dus ook voor sociale systemen, zoals een gezin: er is een bepaalde marge van geaccepteerd gedrag. Stap je buiten die ‘veilige marge’ dan zal het systeem je corrigeren en terug trekken. Als er immers één schaap over de dam is, kunnen er meer volgen; oftewel, als er één gezinslid buiten de boot valt, dan zouden er meer dat voorbeeld kunnen volgen. Het syteem ervaart dit als een gevaar en zal je dus proberen terug te trekken tot binnen de veilige (sociale) marges. Iedereen binnen een systeem is aangesloten op het groepsveld en de meeste mensen hebben niet eens in de gaten dat hun gedrag voor een flink stuk gestuurd wordt door deze groepsdruk.

Er uit stappen wordt dus tegen gewerkt; je hebt je aan te passen aan de conventies (totdat je zo ver bent om op eigen benen te staan).

Twee keuzes

Er is nog iets wat ik hier aan toe te voegen heb. Het is mijn ervaring dat je als kind slechts 2 keuzes hebt:

  1. je neemt het patroon van je ouders over of
  2. je doet precies het tegenovergestelde.

Laten we een voorbeeld bekijken. Stel dat je streng bent opgevoed. Dan kun je als kind besluiten om ook streng te zijn naar je eigen kinderen of je besluit: ‘ik wil niet dat mijn kinderen hoeven mee te maken wat ik mee gemaakt heb’ en je geeft je eigen kinderen juist heel veel vrijheid en weinig grenzen. Het gevolg is dat je dan verwende kinderen krijgt (‘kinderen hebben liefde en grenzen nodig‘), die op hun beurt weer streng zijn naar hun kinderen. Het lijkt dan alsof het patroon een generatie over slaat, maar in feite gaat het van het ene uiterste naar het andere uiterste en beide zijn even onvrij.

Andere voorbeelden van het doorgeven van patronen door de generaties heen:

  • het is een bekend gegeven dat kinderen van vrouwen (of mannen) die seksueel misbruikt zijn, significant meer kans hebben om zelf ook met seksueel misbruik te maken te krijgen of juist zelf te gaan misbruiken
  • de grootste kans op alcoholisme hebben kinderen van alcoholistische ouders én kinderen van geheelonthouders; de minste kans hebben kinderen van ouders die neutraal om gaan met drank

Patronen neem je mee

Wat je als kind geleerd hebt, neem je mee je volwassen leven in. Met name relaties zijn een populair speelveld waarop je de aangeleerde patronen uitleeft. Zeker met je eerste serieuze partner recreeer je vaak de situatie van je gezin van herkomst. Je trekt vaak een partner aan die qua gedrag lijkt op een van je ouders, of je rebelleert en trekt het tegenovergestelde aan; in beide gevallen zul je daar op een gegeven moment tegen aan lopen, want wat in eerste instantie juist de aantrekkingskracht is, gaat later steeds meer tegenstaan. Als je bereid bent je patroon onder ogen te komen, dan kan je partner juist ook jouw leermeester zijn: hij/zij toont jou iets wat je jezelf ontzegt en je kunt dat als voorbeeld gebruiken en kijken wat jij daar van zou kunnen overnemen.

Ook werksituaties zijn vaak een speelveld waarop vaak ouder-kind patronen worden uitgespeeld, juist omdat je in organisaties ook een hierarchie hebt, net zoals je een ouder-kind hierarchie had toen je nog kind was. Dus als er machtsissues zitten, dan kun je die prima uitwerken met een leidinggevende of als leidinggevende naar je ondergeschikten.

Ook worden de aangeleerde patronen vaak doorgegeven aan je eigen kinderen:

“kinderen zijn het product van hun ouders”.

Niet alle, maar wel veel problemen bij kinderen, kunnen worden teruggevoerd op de ouders, en in het verlengde daarvan op de familielijn. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet om schuld! De meeste mensen zijn zich er niet van bewust dat ze patronen doorgeven; immers, onze hele cultuur wordt op deze manier door gegeven! Je bent zelf het product van jouw ouders en wat je zelf niet hebt mee gekregen kun je ook niet doorgeven aan je eigen kinderen. Op het moment dat je het patroon ziet, kun je er wel voor kiezen om het te doorbreken (vaak is daar therapie voor nodig). Een mooi concept vind ik de goed genoeg ouder; je hoeft en kunt als ouder niet perfect te zijn en het is ook niet nodig om daar naar te streven; doe wat je kunt en laat het verder los.

SoulNature psycholoog Almere en AmsterdamDowload de inquiry-vragen en bewaar het, met de uitwerkingen, in je werkmap.

SoulNature psychosociale therapie Almere en Amsterdam

  • Voeg je intentie voor deze module toe aan je werkmap en evalueer dit doel aan het eind van de module.
  • Voeg de inquiry-vragen en de bijbehorende uitwerkingen toe aan je werkmap
  • Werk het genogram uit (zie besbetreffende tab) en voeg die toe aan je werkmap
Genogram

Afbeelding: 4-1(g): Voorbeeld van een genogram

Een genogram is een grafische voorstelling van jouw familielijn; het is een middel om jouw familielijn inzichtelijk te maken. Hiernaast staat een voorbeeld van hoe een genogram er uit zou kunnen zien.

Maak voor jezelf een genogram van jouw familie. Hieronder staat hoe je dat het beste kunt doen, welke symbolen je kunt gebruiken en wat je nog meer in het genogram kunt opnemen:

  • Begin met jezelf en je broers en zussen, op volgorde van leeftijd
  • Daarboven je ouders, daarboven je grootouders, et cetera
  • Voor mannen/jongens gebruik je een vierkant, voor vrouwen/meisjes een cirkel; bij een tweeling komen beide lijntjes uit 1 punt (zie grootmoeder van vaders kant in het voorbeeld)
  • Jezelf geef je aan met een dubbel vierkant/cirkel
  • Overleden personen neem je ook op in het genogram, met een kruisteken erbij en de leeftijd
  • Bij samengestelde gezinnen kun je degene die niet de biologische ouder is met een stippellijn aangeven (zie voorbeeld)
  • Een scheiding kun je aangeven met // door de doorgetrokken lijn (een huwelijk eventueel met het symbool van twee door elkaar lopende ringen)
  • Voeg aan het genogram bijzonderheden toe, zoals vroeg overlijdens, oorlogservaringen (zie voorbeeld), emigratie (geboorteland), verslavingen (bijvoorbeeld een fles (alcoholisme) of een injectienaald (drugs)), psychische/psychiatrische problemen, doodgeboren kinderen, eventueel miskramen, buitenechtelijke kinderen, andere bijzonderheden zoals beroepen (zie voorbeeld), ziekten (zie voorbeeld)

SoulNature psychosociale therapie Almere en Amsterdam

  • Holitzka & Remmert – Conflictoplossing door familieopstellingen, ISBN 90-76771-38-3, Uitgeverij Panta Rhei, 2003
  • Holitzka & Remmert – Familieopstellingen voor paren, ISBN 90.76771.42.1, Uitgeverij Panta Rhei, 2003
  • Holitzka & Remmert – Systemische organisatieopstellingen, ISBN 90.76771.56.1, Uitgeverij Panta Rhei, 2004

Pin It on Pinterest

Share This